ਸੰਗਰੂਰ /ਚੀਮਾ ਮੰਡੀ (ਜੋਗਿੰਦਰ) : ਬਾਬਾ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਮਾਰਚ 1866 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਚੀਮਾ (ਸੰਗਰੂਰ, ਪੰਜਾਬ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰH ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਭੋਲੀ ਜੀ ਸਨ। ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਉਹ ਫੱਟੇ ਹੋਏ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਬਣਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਦੁਨਿਆਵੀ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੇਵਲ ਸੱਚ ਸਿੱਖਣਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਉਣ *ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨਿਰਮਲਾ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ। ਥੋੜਾ ਵੱਡੇ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ, ਪਸ਼ੂ ਚਾਰਨ ਆਦਿ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਵੰਡਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ *ਤੇ ਪਦਮਰੇਖਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਸੰਤ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।
ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀ 1883 ਵਿਚ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਏ। ਘਰੋਂ ਕੁੜਮਾਈ ਦਾ ਪੱਤਰ ਮਿਲਣ *ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਤੋਂ ਵਿਆਹ ਦਾ ਕੋਈ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। 54 ਪਲਟਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛੱਕਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਮਰਿਆਦਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਘੰਟੇ ਜਾਪ ਅਤੇ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਜਗਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਪੈਦਲ ਹੀ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਭਰਮ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਧਨ ਨਦੀ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਦੋ ਸਾਲ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਰਿਦੁਆਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਸਖਤ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਗਏ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ *ਤੇ ਨਹੀਂ ਰੁਕੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਦਿਨ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੋਗੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਮਾਂ ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਫੌਜ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਟਾ ਕੇ ਉਹ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਗਏ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਨੋਹੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉੱਥੇ ਕਈ ਚਮਤਕਾਰ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਈ। ਉਹ ਪੰਥ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਣ, ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਗੁਰੂਘਰ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਕੀਰਤਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਗ ਦੀ ਬਜਾਏ ਭਾਵ ਵੱਲ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ 14 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਇਆ। 1901 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਮਸਤੂਆਣੇ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ। ਸੰਤ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਤਾਂ ਦੁਨਿਆਵੀ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਸਗੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿੱਦਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਉਥੇ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਿਿਦਅਕ ਅਦਾਰੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੱਖਾਂ ਵਿਿਦਆਰਥੀ ਲਾਭ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ।
1911 ਵਿੱਚ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਲਕੱਤੇ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਸਜਾਏ ਗਏ ਸ਼ਾਹੀ ਜਲੂਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ। ਜਾਰਜ ਪੰਜਵੇਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੰਘਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾ ਗਾਈ
ਕੋਊ ਹਰਿ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ ਰਾਜਾ।
ਹੇ ਭੂਪਤਿ, ਸਭ ਦਿਵਸ ਚਾਰ ਕੇ, ਝੂਠੇ ਕਰਤ ਨਵਾਜਾ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਰਜ ਪੰਚਮ ਵੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ। 1914 ਵਿਚ ਮਾਲਵੀਆ ਜੀ ਨੇ ਸੰਤ ਜੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।
ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਥ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ 31 ਜਨਵਰੀ 1927 ਨੂੰ ਆਪ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
