ਜੱਲ ਹੀ ਜੀਵਨ ਹੈ ਜੱਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਲ ਨਹੀਂ

 ਭਾਵੇਂ ਮਾਨਵ ਹੈ ਭਾਵੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂ ਪਸ਼ੂ ਪੰਛੀ ਜੇ ਜੱਲ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਲ ਨਹੀਂ ਭਾਵ ਜੱਲ ਬਿਨਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਫੇਰ ਕਿਉਂ ਅਸੀਂ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਚਿੰਤਿਤ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਅਸੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕਲ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਕਿਉਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜੀ ਲਈ ਇਕ ਘੋਰ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਜਾਉਂਣ ਲਗੇ ਹਾਂ ਹਾਲ ਵਿਚ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਲਾ ਪਾਣੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਜੱਲ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਈ ਥਾਂ ਜਮੀਨ ਹੇਠਲਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਤਰ 300 ਫੁੱਟ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ ਅਸੀਂ ਲੋਕ ਫੇਰ ਵੀ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਨਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਹੋਣ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਕੁੱਛ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰਨੇ ਹੋਣਗੇ।

1. ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ 100 ml ਤੱਕ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਲੱਸ਼ ਆਊਟ ਲਈ ਘਰ ਦੇ ਬਾਥਰੂਮ ਚ ਲਗੀ ਫਲੱਸ਼ ਦੀ 10 ਲੀਟਰ ਵਾਲੀਂ ਟੈਂਕੀ ਦਾ ਬਟੱਣ ਦੱਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਯਾਨੀ 100ml ਪੇਸ਼ਾਬ ਨੂੰ ਫਲੱਸ਼ ਆਊਟ ਕਰਨ ਲਈ 10 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਬਰਬਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਕ ਘਰ ਚ ਜੇਕਰ 4 ਜੀਅ ਹਨ ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਚ 4ਜੀਅ 4 ਵਾਰ ਵੀ ਪੇਸ਼ਾਬ ਕਰਨ ਤੇ 160 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਖਰਚ ਹੋ ਜਾਉਂਦਾ ਹੈ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੇ, ਇਸ ਲਈ ਬਾਥਰੂਮ ਵਿੱਚ ਅਲੱਗ ਤੋਂ ਇਕ urinal ਲਾਗਵਾਉ ਨਾਲ ਘਟੋ ਘੱਟ 150 ਲੀਟਰ ਤਕ ਪਾਣੀ ਹਰ ਰੋਜ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

2. ਆਪਣੀ ਮਹਿੰਗੀ ਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਧੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗੀਲੀ ਸਪੰਜ ਨਾਲ  ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

3. ਵਡੇ ਵਡੇ ਟੱਬ ਰੱਖ ਕੇ ਨਹਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬਟਨ ਵਾਲਾ hand shower ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

4. ਨਹਾਉਂਦੇ ਸਮੇ ਵਡੇ ਮੱਗ ਦੀ ਥਾਂ ਛੋਟੇ ਮੱਗ ਇਸਤਮਾਲ ਕਰਕੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

5. 1 ਲੀਟਰ RO ਪਾਣੀ ਲਈ ਸਾਨੂੰ 3 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲੀ ਚ ਰੋੜਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਘੜੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

6. ਭਾਂਡੇ ਧੋਂਦੇ ਸਮੇ ਨਲਕੇ ਥੱਲੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਭਾਂਡਾ ਜਾਂ ਟੱਬ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਣੀ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਕੇ ਨਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਨਾ ਜਾਵੇ ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਾਣੀ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

7. ਬੂਟਿਆਂ ਪੌਦਿਆਂ ਚ ਪਾਣੀ ਪਾਈਪ ਨਾਲ ਨਾ ਪਾ ਕੇ shower ਨਾਲ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

8. ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਬੇ ਫਜ਼ੂਲ ਚਲਦਿਆਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੂਟੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

9. ਅੱਜ ਕਲ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਮਾਲ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਸਿਨੇਮਾਹਾਲ ਚ censor ਵਾਲੇ urinal ਲਗੇ ਹਨ ਲੇਕੀਨ ਸਰਕਾਰੀ ਮਹਿਕਮਾ ਵਿਚ manual urinals ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਰਤ ਕੇ ਵੀ ਅਸੀਂ ਪਾਣੀ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

10. ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਵੇਹੜੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਾ ਧੋ ਕੇ ਗਿੱਲੇ ਪੋਚੇ ਨਾਲ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪਾਣੀ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

11.  ਸਬ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਪਿਆਸ ਹੈ ਉਂਣਾ ਹੀ ਪਾਣੀ ਗਿਲਾਸ ਵਿਚ ਲਵੋ ਤੇ ਪੀਵੋ ਬਚਦਾ ਪਾਣੀ ਨਾ ਡੋਲੋ ਬਹੁਤ ਪਾਣੀ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।

     ਜੇ ਅਸੀਂ ਇਹ ਪਾਣੀ ਬਚਾਉਣ ਦੇ  ਸਾਰੇ ਤਰੀਕੇ ਆਪਣਾ ਲਈਏ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੱਦ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬੱਚ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਭਾਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਤਰ ਨੂੰ ਊਂਚਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕ ਸਕਦੇ ਪਰੰਤੂ ਜੱਲ ਸੰਕਟ ਤੇ ਕਾਬੂ ਤਾਂ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਅੱਜ ਤੋਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇਸ ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਈਏ।

                    ਰਜਨੀਸ਼ ਸਕਸੇਨਾ