ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਨੱਗਰ ਪਿੰਡ ‘ਚ ਅਵਧੀ ਚੋਗਾ ਜਾਂ ਅੰਗਰਾਖਾ ਕੁਰਤਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਪੱਲੇ ਕੀ ਟੋਪੀ ਅਤੇ ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਪਜਾਮਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਆਦਮੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਨੀਵੀਂ ਮੇਜ਼ ‘ਤੇ ਇਕ ਉੱਚੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ‘ਤੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਖ਼ਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜ਼ਹਰੂਦੀਨ ਅਜ਼ਹਰ ਨਾਂ ਦੇ ਇਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਾਸਤਾਨਗੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਲਾ ਦਾ ਰੂਪ ਦਸਤਾਨਗੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾਸਤਾਨ ਅਤੇ ਗੋਈ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ‘ਕਹਾਣੀ’ ਅਤੇ ‘ਦੱਸਣਾ’ ਹੈ
ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਦਸਤਾਨਗੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰੋਪਸ ਜਾਂ ਸੰਗੀਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਮਾਮਲਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਸਤਾਨਗੋ ਨੇ ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਤੋਂ ਇਸ ਭੁੱਲ ਗਈ ਕਲਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਾਰਸ, ਅਰਬ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ 300 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ ਕਿ ਉਰਦੂ ਦੇ ਜਨਰਲ ਜ਼ੈਡ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕਲਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਹਿੰਦੂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਖਾ ਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ
ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਅਜ਼ਹਰ, ਜੋ 2021 ਤੋਂ ਕੁੱਲੂ ਘਾਟੀ ਦੇ ਨੱਗਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਦਾਸਤਾਨਗੋਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੁਹਾਰਤ ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਦੀ ਅਮੀਰ ਲੋਕਧਾਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਜੋ ਸਮਕਾਲੀ ਅਤੇ ਬਦਲਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ।
